Жамоатчилик палатаси демократиянинг энг муҳим институтидир — Янгиликлар — Миллий тикланиш

Ўзбекистон Миллий тикланиш демократик партияси

Партия логотипи Партия логотипи

Жамоатчилик палатаси демократиянинг энг муҳим институтидир

Шу йилнинг апрел ойида Давлатимиз раҳбарининг «Ўзбекистон Республикаси Президенти ҳузуридаги Жамоатчилик палатасини ташкил этиш тўғрисида»ги Фармони қабул қилинди. Унинг фаолияти янги «Жамият – ислоҳотлар ташаббускори» принципини амалга оширишга, фуқаролик жамияти институтлари ва давлат ўртасида, шу жумладан, БМТнинг Барқарор ривожланиш мақсадларига эришишда, шунингдек, давлат органлари фаолияти устидан жамоатчилик назоратини кучайтиришга қаратилган яқин ҳамкорликни йўлга қўйишга қаратилган.

Жамоатчилик палатасининг ташкил этилиши миллий ва хорижий экспертлар ҳамжамияти томонидан ҳаётнинг ўзи талаб қиладиган ва мамлакатдаги кенг кўламли демократик ўзгаришлар динамикаси талаб қиладиган муҳим ташаббуслардан бири сифатида қаралади. Бу инсонпарвар ва адолатли демократик ҳуқуқий давлат барпо этиш, демократиянинг конституциявий принципларини амалга ошириш ва самарали мувозанат тизимини яратиш билан чамбарчас боғлиқдир.

Давлат ва жамият бошқаруви тизимининг энг муҳим бўғинига айлантирилган, янги ташкил этилган институт орқали фуқароларнинг конституциявий ҳуқуқларининг амалга оширилишини таъминлаш Жамоатчилик палатасининг энг муҳим жиҳатидир.

Жаҳон миқёсидаги ривожланиш тажрибаси ҳар бир инсонни давлатнинг барча асосий фаолиятига жалб этилиши фуқаролик жамиятини шакллантиришнинг энг муҳим мезони эканлигини тасдиқлайди. Демократик ислоҳотларнинг муваффақияти аҳолининг ижтимоий-сиёсий, ҳуқуқий ва ижтимоий-иқтисодий ўзгаришлар жараёнларига қизиқиши ва жалб қилинишига бевосита боғлиқдир. Ёш демократик давлатлар учун, охир оқибат, муносиб ҳаёт келади деган умидни сақлаб қолиш жуда муҳимдир. Фақатгина шундай истиқбол билан демократия ривожланиш воситаси ва ягона қонуний сиёсий тизимга айланиши мумкин.

Маълумки, бугунги кунда Ўзбекистонда фуқароларнинг ушбу ҳуқуқлари ўзини ўзи бошқариш, референдумлар ўтказиш ва давлат органларини демократик тарзда ташкил этиш орқали амалга оширилмоқда. Бу ерда фуқаролик жамиятининг иккита йирик институти – фуқароларнинг ўзини ўзи бошқариш органлари ва сиёсий партиялар парламент ва халқ депутатлари маҳаллий кенгашлари ташкил этилаётганда қатнашади.

Бироқ, фуқаролик жамияти институтлари қаторига нодавлат нотижорат ташкилотлари, оммавий ахборот воситалари, касаба уюшмалари, бизнес уюшмалари ва бошқалар киради. Жамоатчилик палатаси аъзолигига ушбу тузилмалар, шунингдек академик ва ўқув муассасалари, маданият ва спорт соҳаси вакиллари кириши кутилаётгани табиий, бу: биринчидан, фуқаролик жамияти институтлари орқали жамиятни бошқаришда аҳолининг иштирокини кенгайтириш; иккинчидан, мамлакатни демократлаштириш ва модернизация қилиш жараёнларида фуқаролик жамияти институтларининг ролини кучайтиришга хизмат қилади.

Шу муносабат билан бугунги кунда 80 дан ортиқ мамлакатларда жамоатчилик палаталари ва шунга ўхшаш ташкилотларнинг мавжудлигини таъкидлаш мумкин. Уларнинг баъзилари конституциявий маслаҳат органи мақомига эга.

Шунингдек, мазкур Фармонга биноан, Жамоатчилик палатаси Президентга, парламент палаталарига ва Ҳукуматга норматив-ҳуқуқий ҳужжатларни ишлаб чиқиш бўйича таклифларни тақдим этиш ваколатига эга. «Менинг фикрим» веб-портали ҳам бу борада катта аҳамият касб этади.

 Ўзбекистоннинг амалдаги қонунчилигига биноан, камида 10 минг овозга эга фуқароларнинг ташаббуслари парламентда кўриб чиқилиши кераклигини ҳисобга олган ҳолда, Жамоатчилик палатаси жамоатчилик назоратининг энг муҳим институти ва демократиянинг ажралмас қисми бўлган «халқ қонунчилиги ташаббуси» ни амалга оширишда муҳим рол ўйнайди.

Бундан ташқари, Фармонда Ўзбекистон Республикаси Конституциясига ўзгартиш ва қўшимчалар киритиш, мамлакатнинг ижтимоий-иқтисодий ҳаётининг энг долзарб масалалари бўйича норматив-ҳуқуқий ҳужжатлар лойиҳаларини Жамоатчилик палатасига кўриб чиқиш учун юбориш тартиби белгиланган.

Бинобарин, Ўзбекистонда Жамоатчилик палатасининг фаолияти норматив-ҳуқуқий ҳужжатлар сифатини тубдан яхшилашга, мамлакатнинг ижтимоий-иқтисодий ҳаётининг энг долзарб масалалари бўйича норматив-ҳуқуқий ҳужжатлар лойиҳаларини жамоатчилик экспертизасини ўтказишга ва жамоатчиликда алоҳида қизиқиш уйғотишга, уларни маслаҳатлашувлар ва жамоатчилик муҳокамалари асосида такомиллаштиришга ёрдам беради. Шунга ўхшаш муассасалар дунёнинг кўплаб мамлакатларида (Германия, Франция, Финляндия, Россия, AҚШ, Япония, Жанубий Корея ва бошқалар) фаолият кўрсатмоқда.

Жамоатчилик палатаси давлат ҳокимияти ва бошқаруви органлари, фуқаролар ва фуқаролик институтлари ўртасида мамлакатни янада жадал ва ҳар томонлама ривожлантириш, уларнинг ижтимоий манфаатларини мувофиқлаштиришга қаратилган энг самарали мулоқотнинг замонавий шаклини яратиш масалаларини ҳал қилади. Шу мақсадда у аҳоли фикрини тизимли ўрганиш, жойларда аҳолини, фуқаролик жамияти институтларини ва жамоатчиликни қизиқтирган соҳаларда долзарб масалаларни муҳокама қилиш ишларини ташкил этади. Уларнинг натижалари мунтазам равишда Президентга, Олий Мажлис палаталарига ва ҳукуматга тақдим этилиши муҳимдир. Уларни ҳар чоракда кўриб чиқиш амалиёти Олий Мажлис палаталарида, Қорақалпоғистон Республикаси Жўқорғи Кенгесида ва халқ депутатлари маҳаллий Кенгашларида жорий этилган.

Сайдулла Абдураимов,

ЎзМТДП Сурхондарё вилоят кенгаши раиси, халқ депутатлари вилоят Кенгаши депутати