Yangiliklar


243   14-04-2022

Yangi O‘zbekiston rejalarini faqat bilimli kadrlar amalga oshiradi

Maktab har bir inson hayotida muhim o‘rin tutuvchi taʼlim maskani hisoblanadi. Komillikka intilayotgan yosh avlod esa bu dargohda bilimli, maʼrifatli o‘qituvchilar ko‘magida zarur bilim, ko‘nikmalarga ega bo‘ladi.

Agar rivojlangan davlatlar tajribasini o‘rganadigan bo‘lsak, maktabga, taʼlimga berilgan eʼtibor mamlakat taraqqiyotining yangi bosqichga olib chiquvchi bilimli, maʼnaviyatli va tashabbuskor avlodni tarbiyalashga bo‘lgan eʼtibor sifatida qabul qilinadi.

Shu bois, so‘nggi yillarda mamlakatimizda maktab taʼlimiga bo‘lgan eʼtibor har qachongidan ham alohida ahamiyat kasb etib bormoqda. Zero, davlatimiz rahbari taʼbiri bilan aytganda, uzoq yillar mobaynida maktab, uning moddiy-texnik bazasini yuksaltirish, maktabdagi taʼlim sifati va pedagog-o‘qituvchilar faoliyatini tashkil etish bilan bog‘liq masalalar aksar hollarda faqatgina Xalq taʼlimi vazirligining ishi degan noto‘g‘ri qarash taʼsiriga tushib qolgan edi.

O‘zbekiston Prezidenti Shavkat Mirziyoyev tomonidan maktab taʼlimi umumxalq ishi, taʼbir joiz bo‘lsa hayot-mamot masalasi ekani doimo taʼkidlanib keladi va o‘z vaqtida berilgan eʼtibor tufayli bu soha tubdan o‘zgarmoqda.

Qayd etish lozim, davlat rahbari tomonidan maktablar, ularda olib borilayotgan taʼlim-tarbiya sifatini oshirish masalalariga bag‘ishlab joriy yilning dastlabki to‘rt oyida uch marotaba videoselektor yig‘ilishi o‘tkazildi.

Dastlab, 17-yanvar kuni maktablarda taʼlim-tarbiya sifatini oshirish, ixtisoslashtirilgan maktablar faoliyatini takomillashtirish va ixtisoslashgan maktablarga mavjud qamrovni yana-da ko‘paytirish bilan bog‘liq masalalar keng muhokama qilingan edi.

So‘nggi yillarda respublikamizda ixtisoslashgan maktablar soni ham ko‘paymoqda. 2019 yilda 271 ta shunday maktab faoliyat ko‘rsatgan edi. Davlat rahbarining aniq va xorijiy tillarni o‘rgatishga oid tashabbuslari, qabul qilgan qarorlari natijasida keyingi yillarda matematika va fizika fanlari bo‘yicha 126 ta, kimyo-biologiya fanlari bo‘yicha 87 ta, axborot texnologiyalari yo‘nalishida 99 ta, xorijiy tillar bo‘yicha 207 ta ixtisoslashgan maktablar tashkil topdi.

Shuningdek, videoselektorda ixtisoslashgan maktablar bosqichma-bosqich Prezident, ijod va ixtisoslashtirilgan maktablarni rivojlantirish agentligi tizimiga o‘tkazilishi belgilanib, agentlik tasarrufidagi maktablardagi muhitni, metodikani boshqa maktablarga ham olib kirish lozimligi taʼkidlab o‘tilgan edi.

28-yanvar kuni o‘tkazilgan navbatdagi yig‘ilishda esa maktab taʼlimini rivojlantirish masalalari keng muhokama qilinib, bugungi kunda maktablardagi taʼlim sifati va mazmuniga baho berilgandi. Jumladan, umumiy o‘rta va o‘rta maxsus taʼlim jarayonida foydalanib kelinayotgan taʼlim standartlari, o‘quv dasturlari faqatgina nazariy bilim berishga yo‘naltirilgan bo‘lib, o‘quvchilarni mantiqiy fikrlashga, fanlar bo‘yicha amaliy ko‘nikmalarni shakllantirish va katta hayotga tayyorlashga o‘rgata olmayotgani tanqid qilingan edi.

Maktablarda dars berayotgan 504 ming pedagogdan 12 foizi hali ham o‘rta maxsus maʼlumotli ekani, 38 foizida esa umuman malaka toifasi mavjud emasligi, bu esa taʼlim sifatiga taʼsir qilishi taʼkidlangan edi. Mamlakatimizda oliy taʼlim sohasida keng ko‘lamli ishlar amalga oshirilishiga qaramay taʼlim sifati past bo‘lgan 84 ta maktabning birorta o‘quvchisi oliy taʼlimga o‘qishga kira olmagani aytib o‘tildi.

Videoselektorda maktablarning moddiy-texnik holatiga ham baho berildi. Bugungi kunda 10 ming 130 ta maktabdan 1695 tasi mukammal taʼmirga muhtoj, 179 ta paxsadan qurilgan maktab bor, 3 mingdan ziyod maktab uchun qo‘shimcha o‘quv binolari zarur. 2 ming 300 ta maktab sport zaliga ega emas. Aholining o‘sib borishi, yangi turarjoy massivlarini barpo etilishi hisobiga yana 270 ta maktab qurishga ehtiyoj borligi maʼlum qilindi. Shuningdek, kutubxonalar fondi yillar davomida yangilanmagani, atigi 615 maktabdagina milliy musiqa anjomlari mavjudligiga eʼtibor qaratildi. Masʼullarga ikki oy muddatda respublikadagi maktablar faoliyati tanqidiy o‘rganib chiqishi lozimligi aytilgan edi.

Hisob bo‘yicha uchinchi, yaʼni 5-aprel kuni o‘tkazilgan yig‘ilishda maktab taʼlimini isloh qilish bo‘yicha yil boshida belgilangan topshiriqlar ijrosi, yil yakuniga qadar maktab taʼlimini rivojlantirishning 5 ta ustuvor yo‘nalishi bo‘yicha vazifalar ijrosi muhokama qilindi.

Bugungi kunda 6 milliondan ziyod yosh avlodga 10 ming 130 ta umumiy o‘rta taʼlim tashkilotida taʼlim-tarbiya berib kelinmoqda. Maktablarda tashkil etilgan taʼlim jarayoniga eʼtibor qaratadigan bo‘lsak, haqiqatan ham Xalq taʼlimi tizimida foydalanib kelinayotgan taʼlim standartlari, o‘quv dasturlari bugungi kun talabiga javob bera olmayotgani yana bir bor taʼkidlab o‘tildi.

Davlat rahbarining topshirig‘iga asosan, fevral-mart oylarida Xalq taʼlimi tizimidagi mavjud holat to‘liq o‘rganildi. Natijada 852 ta maktabda taʼlim sifati, o‘qituvchilar salohiyati va bitiruvchilarning oliy taʼlimga kirish ko‘rsatkichi past ekani aniqlandi. Shuningdek, 1 ming 526 ta maktab bolalar tarbiyasi, davomat va maʼnaviy muhit bo‘yicha “qizil” hududga kiritilgani toqat qilib bo‘lmaydigan holat ekanligiga eʼtibor qaratildi hamda maktablardagi eng katta muammolardan biri sifatida o‘qitish metodikasining eskirganligi ko‘rsatib o‘tildi. 

Shu bilan birga taʼlim sifatini yaxshilashda direktorlarning ham masʼuliyatini oshirish, ularning faoliyatini yana-da kuchaytirish maqsadida sertifikatlash tizimi joriy etish, tizimga malakali pedagog-kadrlar tayyorlash va ularni malakasini oshirish borasidagi ishlarni yangicha tashkil etish bo‘yicha ham aniq vazifalar belgilandi.

Yig‘ilishda mamlakatimizda faoliyat olib borayotgan oliy taʼlim muassasalari ichida o‘ziga xos nufuzga va salkam 90 yillik tarixga ega bo‘lgan Nizomiy nomidagi Toshkent davlat pedagogika universitetining keyingi faoliyati ham belgilandi. Universitet xalq taʼlimi tizimiga pedagog-kadrlar yetkazib beruvchi oliygoh ekanligiga eʼtibor qaratilib, universitetni Xalq taʼlimi vazirligi tarkibiga o‘tkazilishi va maktab o‘qituvchilarini tayyorlash, qayta tayyorlash bo‘yicha respublikadagi tayanch muassasaga aylantirilishi taʼkidlab o‘tildi.

Shuningdek, Abdulla Avloniy  nomidagi ilmiy-tadqiqot instituti Respublika  milliy taʼlim markazi sifatida qayta tashkil etilib, Toshkent davlat pedagogika universiteti bilan yagona tizimga aylantirilishi belgilandi. Mazkur tashkilotlar taʼlim jarayoniga yangi metodikalarni joriy etish borasida amalga oshiriladigan ishlarga masʼul bo‘ladi.

Albatta, ko‘rilayotgan bunday chora-tadbirlar mamlakatimizda maktab taʼlimini yana-da rivojlantirishga hissa qo‘shishi shubhasiz. Zero, shu kunga qadar soha rivojida bu kabi keng ko‘lamli ishlarni amalga oshirish belgilanmagan edi.

 

 

Abdumalik AKRAMOV,

Oliy Majlisi Qonunchilik palatasi deputati,

pedagogika fanlari doktori, dotsent

"Milliy tiklanish" gazetasining 2022-yil 13-aprel sonidan olindi