Yangiliklar


278

Jiddiy xulosalar chiqarish vaqti keldi

Iqlim o‘zgarishlari bugun insoniyat duch kelayotgan eng og‘riqli muammolardan bo‘lib, uning oqibatlari shubhasiz, kelajak avlodlar hayoti bilan chambarchas bog‘liqdir. 

BMT maʼlumotlariga ko‘ra har yili iqlim o‘zgarishlari tufayli o‘z yurtini tashlab ketayotganlar 21 million kishini tashkil etib, bu ko‘rsatkich 2050-yilga kelib 1.2 milliardni tashkil etishi taxmin qilinyapti. Bu yaqin kelajakda shuncha odam o‘z tug‘ilgan joyini yo‘qotadi, deganidir. Ayonki, tabiatga yetkazilayotgan bunday zarar nafaqat bugungi insoniyat, balki kelajakda millionlab kishilarni yashashga bo‘lgan huquqlaridan ham ayiradi. 

Xususan, tabiiy ofatlar, suv toshqinlari, qurg‘oqchilik omillaridan biri bo‘lgan global isish ham jahon hamjamiyatini tashvishga sola boshladi. Birgina, Pokistonda ro‘y berayotgan davomli yomg‘ir hamda suv toshqinlarining fojeali oqibatlari ham shundan dalolat beryapti. Qayd etilishicha, pokistonliklar oxirgi haftalarda so‘nggi 30 yillikdagi eng katta yog‘ingarchilikni boshdan kechirishdi. 19-sentabr holatiga ko‘ra, iqlim o‘zgarishi bilan bog‘liq halokatli yomg‘ir mamlakatning katta qismini suv ostida qoldirib, 1,5 mingga yaqin fuqaro o‘limiga olib kelgan bo‘lsa, 33 million kishi jiddiy zarar ko‘rgan.

Maʼlumki, Pokiston iqtisodiyotining qariyb chorak qismini qishloq xo‘jaligi tashkil etadi. Rasmiy Pokiston tahlillariga ko‘ra, suv toshqinlari qishloq xo‘jaligiga 40 milliard dollarga teng zarar keltirgan. Garchi Pokiston havoga kam miqdorda zaharli gazlar chiqaruvchi davlatlardan bo‘lsa-da, Xitoy, Amerika, Rossiya va Yevropa davlatlari chiqargan zaharli gazlar oqibatidan eng ko‘p jabr ko‘rgan mamlakatga aylandi. 

Niderlandiya iqlimni baholash agentligi tahlillariga ko‘ra, 2018-yili AQSH (13%), Xitoy (26%), Rossiya (5%), Hindiston (7%) va Yevropa ittifoqiga kiruvchi davlatlar (8%) tomonidan umumiy miqdorda dunyoning 62% issiq gazlari havoga chiqarilgan. Bas shunday ekan, Xalqaro huquqdagi "Polluter pays", yaʼni "Zaharlovchi to‘laydi" tamoyiliga ko‘ra, aynan ushbu 5 ta mamlakat endi iqlim talofatlaridan zarar ko‘rgan Pokistonga dastlabki gumanitar yordam ko‘rsatishi kerak bo‘ladi. Ammo guvohi bo‘layotganimizdek, ko‘plab davlatlar uchun jadal iqtisodiy o‘sish tabiat va yashillikdan ustun bo‘lib qolmoqda.

Shu o‘rinda Samarqand shahri mezbonlik qilgan Shanxay Hamkolik Tashkiloti sammitida Prezidentimiz Shavkat Mirziyoyevning barcha davlat rahbarlarini Pokistonga gumanitar yordam ko‘rsatishga chaqirgani bejiz emasligini taʼkidlash joiz. Zero, Davlatimiz rahbarining ushbu tashabbusi xalqlarni iqlim talofatlarini kamaytirishga va insonparvarlikka undash barobarida bila turib, tabiatga zarar yetkazish, kelajak avlodlarga nisbatan adolatsizlik ekaniga ishora ham edi.

 

Samandar Ismoilov,

"El-yurt umidi" jamg‘armasi stipendiyasi sohibi, 

Buyuk Britaniyaning Lester universiteti magistranti

"Milliy tiklanish" gazetasining 2022-yil 21-sentabr sonidan olindi