Yangiliklar


330   24-01-2023

77 ta so‘rovga so‘roving ham, deputating ham bir chaqa qabilida javob qaytarilgan!

O‘zbekiston Respublikasi Prezidenti Shavkat 77 Mirziyoyevning Oliy Majlis va O‘zbekiston xalqiga yo‘llagan Murojaatnomasida bejizga «Parlament», «Senat», «Deputat» va «Mahalliy kengash» so‘zlari ko‘p takrorlanmadi. Chunki mamlakat taqdiri, kelajagi bilan bog‘liq jarayonlar, ayniqsa, Qonunlar qabul qilinishi va takomillashtirilishi, Farmon va Qarorlar hamda davlat dasturlarining ijrosini taʼminlash, kerak bo‘lsa oyog‘i yerdan uzilgan rahbarlar tanobini tortib turishda deputatlik korpusining o‘rni va roli juda muhim. Shuning uchun ham xalq vakillari masʼuliyatini oshirish maqsadida milliy Konstitutsiya yangi normalar bilan to‘ldirilmoqda, normativ-huquqiy hujjatlarga esa qo‘shimcha va o‘zgartishlar kiritilyapti.

Davlatimiz rahbari Murojaatnomada ushbu masalalarga to‘xtalar ekan, berilgan katta vakolat va imkoniyatlardan samarali foydalanishda deputat va senatorlar, mahalliy kengash deputatlari samarali ishlamayotganiga alohida eʼtibor qaratdilar. Chindan ham oddiy odamlar manfaati bilan bog‘liq masalalar, ayniqsa, mamlakat taraqqiyotiga daxldor hujjatlarning barchasi ham talab darajasida ijro qilinmayapti, islohotlar joylarga birdek yetib borayotgani yo‘q. Ko‘pchilik yurtdoshlarimizning mahalliy davlat idoralari rahbarlari ishidan qoniqmayotgani ham achchiq haqiqat.

To‘g‘ri, keyingi yillarda amalga oshirilayotgan tub islohotlar jarayoni aholimizning siyosiy tafakkuri, ongi, iqtisodiy va ijtimoiy sohaga bo‘lgan munosabatini keskin o‘zgartirdi. Odamlar bugungi o‘zgarishlaru, voqea-hodisalarga befarq emaslar. Bu jarayonda deputatlarning ham faolligi oshib bormoqda. Yaʼni, jamiyatdagi faollik ijro hokimiyati, xususan, xalq vakillariga ham «yuqyapti». Eng asosiysi, xalq ishonchini qozongan deputatlar saylovchilarni qiynayotgan muammolarni his qila boshladilar. Bu esa saylovchilarning deputat va uning nomzodini ko‘rsatgan siyosiy partiyalarga bo‘lgan ishonchini ham mustahkamlay boshladi.

«Milliy tiklanish» demokratik partiyasidan saylangan deputatlar ham ana shunday qaynoq jarayonlarda faol ishtirok etmoqdalar. Buni 2022-yilda deputatlarimiz tomonidan mahalliy Kengash sessiyalariga 737 ta (2021-yilning mos davridagi ko‘rsatkichdan 174 taga ko‘p) masala-takliflar kiritganlarida ham ko‘rish mumkin. Doimiy komissiyaga olib chiqilgan takliflar soni esa 1314 tani (o‘tgan yilning shu davriga nisbatan 157 taga ko‘p) tashkil etdi. Eng asosiysi, deputatlarimiz tomonidan 1595 nafar mansabdor shaxsning hisobotlari eshitildi.

Saylovchilarga ko‘proq yordami tegayotgan «Deputatlik so‘rov»i tahlilida ham ijobiy ko‘rsatkichlar qayd etilganini taʼkidlash joiz. Jumladan, 2019-yilda 4208, 2020-yilda 6274 ta, 2021-yilda 7058 ta so‘rov yuborilgan bo‘lsa, 2022-yilda bu raqam 6478 taga yetgan. Ushbu raqamlar ham deputatlarning saylovchiga yaqinlashgani, muammolarga yechim topishda real qadamlar qo‘ya boshlaganidan dalolatdir.

Shu o‘rinda «Deputatlik so‘rov»larining 5294 tasi (81,7 foiz) ijobiy hal qilinganini, 1005 tasi (15,6 foiz) bo‘yicha chora-tadbirlar belgilanganini aytish kerak. 108 ta (1,6 foiz) so‘rovga esa, mutasaddi tashkilotlar muddatidan kechikib javob qaytarganlar. 77 ta (1,1 foiz) so‘rov esa umuman eʼtiborsiz qoldirilgan.

Yuqoridagi holatlar hududlar kesimida tahlil qilinganda, eng yuqori ko‘rsatkich Samarqand viloyatida qayd etilgani maʼlum bo‘ldi. Jumladan, 716 ta so‘rov orqali taqdim etilgan muammoning 523 (73,6 foiz) tasi, Navoiy viloyatida 623 tadan 558 tasi (89,5 foiz) ijobiy hal etilgan.

Javob qaytarilmagan deputatlik so‘rovlari Qashqadaryo viloyatida 25 ta, Samarqandda 24, Surxondaryoda 15, Farg‘onada 5, Navoiy viloyati va Toshkent shahrida esa 3 tadan iborat bo‘lgan. Samarqand viloyatida 48 ta, Qashqadaryoda 23 ta, Navoiyda 10 ta va Namangan viloyatida 8 ta, Qoraqalpog‘iston Respublikasi va Jizzax viloyatlarida esa 5 tadan so‘rovga muddatidan kechikib javob qaytarilgan.

Shu o‘rinda oyog‘i yerdan uzilgan mansabdorlarga eslatish o‘rinliki, «Deputatlik so‘rovi»ga o‘z vaqtida javob qaytarmaslik «Xalq deputatlari viloyat, tuman va shahar Kengashi deputatining maqomi to‘g‘risida»gi O‘zbekiston Respublikasi Qonunining 8-moddasiga, yaʼni «Davlat hokimiyati va boshqaruvi organlarining mansabdor shaxslari deputat so‘roviga javobni deputatni mazkur so‘rov olingan kundan boshlab o‘n kundan kechiktirmay yuborilishi to‘g‘risida»gi normaga zid ish tutish deganidir.

Bundan tashqari Maʼmuriy javobgarlik to‘g‘risidagi kodeksning 193-moddasiga asosan bunday mansabdorlar aybdor deb topilib, o‘rnatilgan tartibda maʼmuriy jazo (jarima)ga tortilishi ham belgilangan.

Prezidentimiz Shavkat Mirziyoyev Oliy Majlis Qonunchilik palatasidagi maʼruzalaridan birida: «Parlament va deputat so‘rovini ko‘rib chiqmaganlik yoki ko‘rib chiqish muddatini buzganlik uchun javobgarlik choralari kuchaytirildi. Shunga qaramasdan, afsuski, ayrim hollarda deputat so‘roviga rahbarning o‘zi emas, balki uning o‘rinbosari, hatto boshqarma boshliqlari javob qaytarmoqda. O‘zingiz ayting, qani bu masalada xalq vakilining obro‘si? Parlamentga va deputatga bo‘lgan hurmat shumi?» deya taʼkidlagan edilar.

Qayd etish joizki, tegishli idoralarga yo‘llangan so‘rovlarda deputat osh, non yoki ko‘mir talab qilgani yo‘q o‘ziga. U hazrati saylovchining arz-u dodini qog‘ozga ko‘chirgan, xolos. Ana shu so‘rovlarning 1,6 foiziga kechikib javob qaytargan, 1,1 foiziga esa umuman javob qaytarmagan «dohiy»lar deputatlar faqat o‘zbekchilik nuqtayi-nazaridan ularni aybdorga chiqarmayotganlarini o‘ylab ham ko‘rmayaptilar chog‘i.

To‘g‘ri, o‘tgan yillarda xalq deputatlari Samarqand shahar, Shovot hamda Mirzo Ulug‘bek tumani Kengashlaridagi deputatlarimiz Sh.Alibekov, U.Ruzmetov va J.Ziyayevlar tomonidan so‘rovlarga masʼuliyatsizlik bilan yondoshgan mutasaddilarga, xususan, Samarqand shahar «Yer tuzish va ko‘chmas mulk kadastri» davlat korxonasi boshlig‘i o‘rinbosari U.Turopov, AT «Xalq banki» Shovot tumani filiali boshlig‘i E.Mahmudov hamda «Qorasuv-1» dahasidagi Xususiy uy-joy mulkdorlari shirkati rahbari E.Xalikovalarga nisbatan qonuniy chora ko‘rilishini so‘rab tegishli huquq-tartibot organlariga rasman murojaat qilingan. Va, aybdorlar tegishli tartibda jazolanganlar ham.

Ammo bunday choralar deputatlik so‘rovlariga bepisandlik bilan qarayotgan mansabdorlarga zarracha ham taʼsir etmayotgan ko‘rinadi. Aks holda xalqimizning ijtimoiy-iqtisodiy muammosi qamrab olingan 77 ta so‘rovga o‘z vaqtida javob qaytarilgan bo‘lardi. Shuning uchun ham deputatlarimiz bu borada nazoratni kuchaytirib, so‘rovga «xo‘jako‘rsin» uchun javob berayotgan yoki eʼtiborsiz qoldirayotgan mansabdorlarga nisbatan qonuniy choralarni ko‘rishlari lozim.

Prezidentimizning navbatdagi Murojaatnomasida korrupsiya muammosiga to‘xtalib, o‘tgan ikki yilda 5 mingga yaqin mansabdor bunday jinoyatlar bo‘yicha javobgarlikka tortilgani, lekin bu masalaning sababi bilan emas, oqibati bilan kurashilayotganini bejiz taʼkidlamadilar.

«Deputat va senatorlar, mahalliy kengashlar ham bong urib, aniq sohalarni tahlil qilib, korrupsiyani bartaraf etish bo‘yicha faol bo‘lishlari kerak emasmi? Har bir deputat o‘zining okrugidagi budjet hisobidan bo‘layotgan qurilishlar, yo‘llarni, har oyda borib ko‘rsa, buyurtmachi va pudratchidan sifatni talab qilsa, bilasizlarmi, ahvol qanday o‘zgaradi? Buning uchun sizlarda yetarli vakolat ham, shijoat ham bor, – dedi Prezident.

Davlat rahbari bu bilan deputatlar faoliyatidan saylovchilar ko‘ngli to‘lmayotganiga ham ishora qilyapti. Ayrim deputatlar muhim o‘zgarishlar jarayonida saʼy-harakatlari, tashabbuslari bilan faol ishtirok etish o‘rniga o‘zlarini ortga tortmoqdalar. Bu esa jonkuyar, vatanparvar hamda hazrati saylovchi dardini o‘z dardidek his qilib, «Xalq vakili» degan nomni oqlashga harakat qilayotgan deputatlar nomini ham yomonotliq bo‘lishiga sabab bo‘lmoqda.

 

Alijon MUXTOROV,

partiya Markaziy kengashi bo‘limi boshlig‘i.

"Milliy tiklanish" gazetasining 2023-yil 18-yanvar sonidan olindi